KONDOLENCJE DLA RODZINY I WSZYSTKICH ZNAJOMYCH

Jezus zmartwychwstały oświetla wszystkie zakamarki naszego życia łącznie z niebezpiecznymi drogami i zakrętami umierania.



Na grobie Kiepury napisano. Gdy człowiek umiera nie pozostaje po nim nic, oprócz dobra, które uczynił innym.



Drogę do nieba można zakończyć motocyklem. Wierzę w to, ponieważ taka droga spotkała + Krystiana.

Niezwykły człowiek + Krystian - Strażak, mógł nie wrócić po każdym wyjściu z domu, ponieważ zdecydował się ratować ludzi z ognia i innych żywiołów. Podobno najpiękniej umiera gałąź łamiąca się pod ciężarem owoców. Szkoda, że tak wcześnie jak na lata życia człowieka. Gromadzimy się, aby podziękować Bogu za dar człowieka i jego obecność w naszym życiu.

Prosimy o światłość wiekuistą, której nie ma bez świecy Właśnie ona w cmentarnym zniczu zapłonie na mogile Strażaka. Niektórzy odnajdują miejsce na ziemi dopiero po swoim pogrzebie. + Krystian ma je na zawsze w naszych sercach.

Mówią, że lepiej krótko świecić niż długo kopcić. + Krystian nigdy nie kopcił, bo nie bał się dotykać i walczyć z ogniem.

Umiemy nie mówić źle o zmarłych. Tym bardziej nauczmy się mówić dobrze o żywych jako pamiątka tego zbyt wczesnego pogrzebu.

Dzisiaj, za +Krystiana zmówmy pacierz potężnym milczeniem.



Ze współczuciem Pani Agnieszce z chłopcami, modlitwą i wdzięczną pamięcią o + Krystianie.



ks. Ryszard Kolano




KOŚCIOŁY W PARAFII


KOŚCIÓŁ PW. ŚWIĘTEGO JANA CHRZCICIELA W KUROWIE WIELKIM (kościół parafialny) 





                       


Kościół w Kurowie Wielkim był do 1945 roku kościołem parafii Gross Kauer, archiprezbiteratu Głogów. Po II wojnie światowej jest kościołem parafialnym dekanatu Głogów-Zachód. Kurów Wielki wymieniony został w dokumentach po raz pierwszy w 1266 roku. Obecny kościół zgodnie z tradycją ufundował Bernhard Gorschimko z Gostynia w 1497 roku. W XVI wieku od płn. dobudowano kaplicę. Kościół wybudowany został z cegły i kamienia polnego. Jednonawowy z prostokątnym prezbiterium, do którego od płn. przylega wieża i zakrystia. Mury zewnętrzne wzmocniono przyporami. Na zewnętrznych ścianach kościoła oraz we wnętrzu znajduje się najliczniejszy w regionie głogowskim zespół płyt nagrobnych z XVI i XVII wieku.

_____________________


KOŚCIÓŁ PW. ŚW. JADWIGI ŚLĄSKIEJ W ŻUKOWICACH 








Po raz pierwszy wzmiankowany w 1376 roku. Obecna bryła wykonana jest z czerwonej cegły. Wieża została dobudowana w 1383 roku, ożywiona małymi oknami. Wnętrze kościoła 1587 roku nakryte sklepieniem krzyżowo renesansowym. 

(źródło: www.wikipedia.pl)

                                                       _________________________                                                 






                               KOŚCIÓŁ PW. ŚW. BARTŁOMIEJA W KŁODZIE ( kościół parafialny )





                                    




Po raz pierwszy wymieniony w 1366 roku. Zbudowany w wieku XIV, gotycki. Kruchta i zakrystia dostawione w drugiej połowie XIX wieku - murowane z cegły przy użyciu układanej dekoracyjnie zendrówki. Szczyty wzniesione z kamienia polnego. Jednonawowy, z węższym prostokątnym prezbiterium, do którego od północy przylega zakrystia - wnętrza nakryte sklepieniami krzyżowo - kolebkowymi, wspartymi na przyściennych filarach. Z dawnego wyposażenia zachowana została gotycka kamienna chrzcielnica z XIV wieku, barokowy chór i rokokowa ambona.


(źródło: www.zukowice.pl)



                    KAPLICA PW. JEZUSA MIŁOSIERNEGO W SZCZEPOWIE


                                    



Zbudowana w latach 1794-1800. Klasycznie mauzoleum zaadaptowano dziś na kaplicę parafialną pw. Jezusa Miłosiernego. W sąsiedztwie potężne dęby oznaczone jako pomniki przyrody. Reprezentuje styl klasyczny.








INSTRUKCJA BEZPIECZEŃSTWA POŻAROWEGO


KOŚCIÓŁ RZYMSKOKATOLICKI

W KUROWIE W.


11. 07. 2017 r.


CHARAKTERYSTYKA ZAGROŻENIA POŻAROWEGO OBIEKTU.

Kościół Rzymsko-Katolicki pw. św. Jana Chrzciciela w Kurowie Wielkim

zlokalizowany jest przy ul. Kurów W. 18.

Kościół jest obiektem wolnostającym jednokondygnacyjnym

/parter/

Do korzystania przez wiernych udostępniony jest cały

parter obiektu oraz w sporadycznych wypadkach dolny balkon.

KONSTRUKCJA OBIEKTU:

- ściany nośne i osłonowe murowane

- balkony i klatki schodowe drewniane

- strop drewniany

- konstrukcja dachowa drewniana pokryta blachą miedzianą

- konstrukcja wieżowa drewniana pokryta blachą miedzianą.

Dojazd pożarowy od strony Gaworzyc - brama.

ZAOPATRZENIE WODNE STANOWIĄ:

- hydrant

- zbiornik wodny za polną drogą.

Jednocześnie w obiekcie może przebywać około 200 wiernych.

Ze względu na funkcje obiekt kwalifikuje się do pierwszej

kategorii zagrożenia ludzi.

PODSTAWOWE ZASADY BEZPIECZEŃSTWA P. POŻAROWEGO.

Budynki , a także tereny przyległe powinny być użytkowane i utrzymywane w sposób nie naruszający bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Materiały palne.

Materiały palne znajdujące się wewnątrz obiektu, na terenie

przyległym do niego powinny być używane oraz przechowywane

w sposób nie naruszający bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Bezpieczeństwo w tym zakresie zobowiązany jest zapewnić

zarządca lub użytkownik obiektu.

W obiekcie oraz na terenie przyległym do niego zabronione

jest wykonywacie czynności , które mogą spowodować pożar,

jego rozprzeszczenianie się, utrudnienie prowadzenia

działania ratowniczego lub ewakuacji.

W szczególności zabronione jest :

a) używanie otwartego ognia, palenie tytoniu i stosowanie innych czynników mogących zainicjować zapłon:

• w strefie zagrożenia wybuchem,

• w miejscach występowania materiałów niebezpiecznych po-żarowo,

• w miejscach występowania innych materiałów palnych, ozna­kowanych zgodnie z PN;

b) użytkowanie instalacji, urządzeń i narzędzi niesprawnych tech­nicznie lub w sposób niezgodny z przeznaczeniem;

c) garażowanie pojazdów silnikowych w obiektach i pomieszcze­niach nie

przeznaczonych do tego celu;

d) rozgrzewanie za pomocą otwartego ognia smoły i innych mate­riałów w odległości mniejszej niż 5 m od obiektu, przyległego do niego składowiska lub placu składowego z materiałami palnymi;

e) rozpalanie ognisk lub wysypywanie gorącego popiołu i żużla w miejscu umożliwiającym zapalenie się materiałów palnych albo sąsiednich obiektów oraz w mniejszej odległości od tych obiektów niż 10 m;

f) użytkowanie elektrycznych urządzeń ogrzewczych ustawionych bezpośrednio na podłożu palnym;

g) stosowanie na osłony punktów świetlnych materiałów palnych;

h) instalowanie opraw oświetleniowych oraz osprzętu instalacji elek­trycznych, takich jak: wyłączniki, przełączniki, gniazda wtyczkowe

- bezpośrednio na podłożu palnym, jeżeli ich konstrukcja nie za­bezpiecza podłoża przed zapaleniem;

i) uniemożliwianie lub ograniczanie dostępu do:

• gaśnic i urządzeń przeciwpożarowych,

• przeciwwybuchowych urządzeń odciążających,

• źródeł wody do celów przeciwpożarowych,

• urządzeń uruchamiających instalacje gaśnicze i sterujących takimi instalacjami,

• wyłączników i tablic rozdzielczych prądu elektrycznego oraz kurków głównych instalacji gazowej.

Przechowywanie i składowanie materiałów - zabronione jest:

a) składowanie poza budynkami, w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki, materiałów palnych, w tym pozostałości ro­ślinnych, gałęzi i chrustu;

b) przechowywanie materiałów palnych oraz stosowanie elemen­tów wystroju i wyposażenia wnętrz z materiałów palnych w od­ległości mniejszej niż0,5 m od:

• urządzeń i instalacji, których powierzchnie zewnętrzne mogą na­grzewać się do temperatury przekraczającej 373,15 K (100°C),

• linii kablowych o napięciu powyżej 1 kV,

• przewodów uziemiających oraz przewodów odprowadzają­cych instalacji piorunochronnej,

• czynnych rozdzielnic prądu elektrycznego,

• przewodów elektrycznych siłowych i gniazd wtykowych siło­wych o napięciu powyżej 400 V;

c) składowanie materiałów palnych na drogach komunikacji ogól­nej służących ewakuacji;

d) składowanie materiałów palnych na nieużytkowych poddaszach oraz na drogach komunikacji ogólnej w piwnicach;


WYMAGANIA DOTYCZĄCE WARUNKÓW EWAKUACJI.

Zabrania się:

a) zamykania drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe użycie,

b) lokalizowania elementów wystroju wnętrz, instalacji i urządzeń w sposób zmniejszający wymiary drogi ewakuacyjnej,

c) wykorzystywania drogi ewakuacyjnej z sali widowiskowej lub innej o podobnym przeznaczeniu, w której następuje jednoczes­na wymiana publiczności (użytkowników), jako miejsca oczeki­wania na wejście do tej sali,

d) uniemożliwiania lub ograniczanie dostępu do wyjść ewakuacyj­nych albo okien dla ekip ratowniczych.

Stosowanie lub przechowywanie materiałów niebezpiecznych

Przy używaniu lub przechowywaniu materiałów niebezpiecznych należy:

a) wszystkie czynności związane z wytwarzaniem, przetwarzaniem, obróbką, transportem lub składowaniem materiałów niebezpiecz­nych wykonywać zgodnie z warunkami ochrony przeciwpożarowej, określonymi w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego lub według wskazań ich producenta,

b) na stanowisku pracy utrzymywać ilość materiału niebezpiecz­nego nie większą niż dobowe zapotrzebowanie lub dobowa pro­dukcja; zapas tych materiałów przechowywać w oddzielnym, przystosowanym magazynie,

c) przechowywać materiały niebezpieczne w sposób uniemożli­wiający powstanie pożaru lub wybuchu w następstwie procesu składowania lub wskutek wzajemnego oddziaływania,

d) przechowywać ciecze o temperaturze zapłonu poniżej 55°C wyłącznie w pojemnikach, urządzeniach i instalacjach przysto­sowanych do tego celu, wykonanych z materiałów co najmniej trudno zapalnych, odprowadzających ładunki elektryczności statycznej, wyposażonych w szczelne zamknięcia i zabezpieczone.

e) nie wolno przechowywać materiałów niebezpiecznych w po­mieszczeniach piwnicznych, na poddaszach i strychach, w ob­rębie klatek schodowych i korytarzy oraz w innych pomieszcze­niach ogólnie dostępnych, jak również na tarasach, balkonach i loggiach.

Przechowywanie cieczy o temperaturze zapłonu

poniżej 55°C w budynkach, w strefach pożarowych zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi:

a) w jednej strefie pożarowej, zakwalifikowanej do kategorii za­grożenia ludzi (z wyjątkiem ZL IV) oraz w przeznaczeniu innym niż handlowo-usługowe, jest dopuszczalne przechowywanie do 10 dm3 cieczy o temperaturze zapłonu poniżej 21CC oraz 50 dm3 cieczy o temperaturze zapłonu 21-55°C, a w mieszkaniach od­powiednio 5 i 20 dm3 cieczy,

b) w pomieszczeniach handlowo-usługowych jest dopuszczalne przechowywanie cieczy o temperaturze zapłonu do 55°C w ta­kiej ilości, że gęstość obciążenia ogniowego stworzona przez te ciecze nie przekroczy 500 MJ/m2,

c) w pomieszczeniach handlowo-usługowych ciecze palne powin­ny być przechowywane w szczelnych naczyniach, zabezpieczo­nych przed stłuczeniem, a ich sprzedaż należy prowadzić bez rozlewania.

Przechowywanie cieczy o temperaturze zapłonu poniżej 100°C w garażach:

a) ciecze te powinny być przechowywane w naczyniach metalo­wych lub innych dopuszczonych do tego celu, posiadających szczelne zamknięcia,

b) w garażach o powierzchni powyżej 100 m2 przechowywanie tych cieczy jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy są niezbędne przy eksploatacji pojazdu i przechowywane w jednostkowych opako­waniach stosowanych w handlu detalicznym,



c) nie jest dopuszczalne przelewanie paliwa oraz napełnianie nim zbiorników paliwa w pojazdach,

d) w garażach o powierzchni do 100 m2 jest dopuszczalne przecho­wywanie 20 dm3 cieczy o temperaturze zapłonu poniżej 21°C lub 60 dm3 cieczy o temperaturze zapłonu 21-100°C.



EKSPLOATACJA INSTALACJI ELEKTRYCZNEJ I PIORUNOOCHRONNEJ.
Instalacja i urządzenia elektryczne należy użytkować i utrzymywać w zgodności z warunkami technicznymi. Poddawać je okresowym przeglądom i konserwacji.



NAJWAŻNIEJSZE ZAKRESY BADAŃ I TERMINY. INSTALACJE ELEKTRYCZNE.
- nie rzadziej niż co 5 lat pomiary napięć i obciążeń w czasie największego poboru energii

- co rok pomiar rezystencji izolacji przewodów roboczych.

Z pomiarów rezystencji nalepy sporządzić protokół.



INSTALACJA PIORUNOOCHRONNA.

- nie rzadziej niż co 6 lat oględziny części nadziemnej i sprawdzenie ciągłości połączeń

- w terminie jak wyżej pomiar rezystencji uziemienia i sprawdzenia stanu uziemienia po ich odkopaniu.

Z pomiarów należy sporządzić protokół wraz z metryką

urządzenia.



ŚRODKI GAŚNICZE I ICH ZASTOSOWANIE.
Do gaszenia pożarów najczęściej stosuje się wodę, pianę gaśniczą i proszki gaśnicze.

- woda, jako najłatwiej dostępny środek gaśniczy nie może być stosowania do gaszenia instalacji elektrycznej będącej pod napięciem. Dlatego też przed przystąpieniem do gaszenia pożaru instalacji elektrycznej należy przerwać dopływ prądu wyłącznikiem głównym /p. Poż./

- proszki gaśnicze są jednym z najskuteczniejszych środków gaśniczych. Środek ten jest uniwersalnym środkiem gaśniczym i może być użyty do gaszenia pożaru instalacji elektrycznej będącej pod napięciem, gdyż nie przewodzi prądu elektrycznego

- piana gaśnicza jest dobrym środkiem gaśniczym, gdyż jest to środek tłumiący i izolujący palące się ciała od dostępu powietrza. Nie stwarza takich zagrożeń dla materiałów i konstrukcji jak woda. Piana zawiera duży procent wody i dla tego zabrania się gaszeniu pianą urządzeń elektrycznych będących pod napięciem.

Z powyższego wynika, że najbezpieczniejszym środkiem gaśniczym są proszki gaśnicze.



PODRĘCZNY SPRZĘT GAŚNICZY.

Do podręcznego sprzętu gaśniczego zaliczamy:

- gaśnice śniegowe

- gaśnice proszkowe

- gaśnice pianowe

- koce gaśnicowe



Powyższy sprzęt gaśniczy służy do gaszenia pożaru w zarodku. Gaśnice, są sprzętem działającym na zasadzie półautomatów, to jest po rocznym uruchomieniu samoczynnie wyładowują swoją zawartość.

Gaśnica proszkowa ,która jest zastosowana w tym obiekcie, jest uruchamiana dwufazowo:

- przez odkręcenie pokrętła lub podniesienie dźwigni

- naciśnięcie dźwigni.

Gaśnica zawiera do 12 kg proszku i posiada ciśnienie około 10 atm. Po uruchomieniu gaśnicy nie należy odwracać do góry.



ROZMIESZCZENIE SPRZĘTU GAŚNICZEGO.

Kościół winien być wyposażony w sprzęt gaśniczy ,który będzie

służył do gaszenia ewentualnie pożaru w zarodku.

Sprzęt /gaśnice/ winien być umieszczony w miejscach widocznych

łatwo dostępnych i przy wyjściach z obiektu.

Jedna gaśnica powinna przypadać na 300 m kw. powierzchni.



PODSTAWOWE OBOWIĄZKI PROBOSZCZA I PRACOWNIKÓW W ZAKRESIE

OCHRONY P. POŻAROWEJ.

Na podstawie obowiązujących przepisów Proboszcz odpowiada

osobiście za stan bezpieczeństwa przeciwpożarowego Kościoła

oraz za zdrowie i życie przebywających w Kościele ludzi.

Do Proboszcza należy wyposażenie Kościoła^ w sprzęt przeciw

pożarowy i środki gaśnicze oraz zaznajomienie współpracowników

z przepisami przeciwpożarowymi.

Ustalenie sposobu postępowania na wypadek powstania pożaru

i przygotowanie obiektu do prowadzenia akcji ratowniczej.

Każdy pracownik powinien zapoznać się z instrukcją.

bezpieczeństwa przeciwpożarowego i w całej rozciągłości

jej przestrzegać.

Zgłaszać Proboszczowi wszelkie zauważone nieprawidłowości

w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

1 przypadku pożaru zawiadomić straż pożarną, zawiadomić

Proboszcza i brać czynny udział w gaszeniu i ewakuacji.



POSTĘPOWANIE W RAZIE POWSTANIA POŻARU.

Osoba, która zauważy pożar winna natychmiast zaalarmować

Proboszcza, innych pracowników i straż pożarną.

Następnie przystąpić do gaszenia pożaru za pomocą dostępnymi

środkami gaśniczymi.

Kierownictwo akcją gaszenia pożaru do czasu przybycia straży

pożarnej winna objąć osoba najbardziej energiczna i opanowana,

Wszelkie jej polecenia winny być ścisłe wykonywane.

Przy wzywania straży pożarnej należy podać wyraźnie:

- co się pali

- gdzie się pali

- czy są zagrożeni ludzie

- swoje imię i nazwisko

- nr telefonu z którego się dzwoni



INSTRUKCJA ALARMOWA

Alarmowanie.

Osoba która zauważy pożar /obowiązana jest natychmiast

zaalarmować wszelkimi dostępnymi środkami:

- Ks. Proboszcza tel. 768316463

- osoby znajdujące się w najbliższym sąsiedztwie pożaru

- STRAŻ POŻARNA tel. 998 i 112

Po uzyskaniu telefonicznego połączenia należy wyraźnie podać:

- gdzie się pali

- co się pali

- czy zagrożeni są ludzie

- swoje nazwisko i nr. telefonu

Słuchawkę można odłożyć po otrzymaniu potwierdzenia straży pożarnej o przyjęciu zgłoszenia. 1 razie potrzeby należy również alarmować:

- POGOTOWIE RATUNKOWE tel. 999

- POLICJE tel. 997

- POGOTOWIE ENERGETYCZNE tel. 991



GASZENIE POŻARU.

Równocześnie z alarmowaniem należy:

- przystąpić do gaszenia pożaru za pomocą będącego na wyposażeniu kościoła sprzętu gaśniczego /gaśnice proszkowe/

- w razie potrzeby wyłączyć dopływ prądu do kościoła głównym wyłącznikiem znajdującym się na tablicy rozdzielczej

- zachować spokój i nie dopuścić do paniki

- do czasu przybycia jednostek straży pożarnej akcją kieruje najstarsza funkcją obecna osoba.

przystępując do gaszenia należy:

- jeżeli zagrożeni są ludzie, cały wysiłek skierować"- na ich ratowanie

- usunąć" z zasięgu ognia materiały palne

- po przybyciu jednostek straży podporządkować

się jej poleceniom.



UWAGI KOŃCOWE.

Na podstawie art. 25 Ustawy o ochronie przeciwpożarowej kierujący działaniem ratowniczym może:

- wydać zakaz przebywania osób trzecich w rejonie działania ratowniczego

- wstrzymać ruch drogowy

- żądać niezbędnej pomocy osób fizycznych

- odstąpić od zasad działania uznanych powszechnie za bezpieczne.



W pozostałych kościołach na trenie parafii należy działać analogicznie

ZABYTKOWE KOŚCIOŁY



WSKAZANIA KONSERWATORSKIE

KOMISJA DO SPRAW SZTUKI KOŚCIELNEJ

(19..)



I. ZASADY OGÓLNE


1. Potrzeba przeprowadzenia konserwacji.

Nieodwracalny a zarazem naturalny, czasem nadto patologiczny proces starzenia obejmuje w większym lub mniejszym stopniu, w zależności od warunków klimatycznych, a także od struktury materiału, wszystkie dzieła sztuki. Już z tego względu wymagają one konserwacji.

Większość obiektów zabytkowych przeżyła zmieniające się w wiekach mody estetyczne dlatego, że została «odnowiona», to znaczy przeredagowana według modnego kanonu estetycznego. Jeżeli jednak nie znalazł się zasobny fundator, stara rzecz wędrowała do lamusa kościelnego. Był nim nieraz dla okolicy zapomniany filialny kościół na odludziu, stąd tak często tam właśnie można spotkać bezcenne starocie.

Obecne czasy dostrzegają w nich niepisany dokument i kultury, i wiary ojców. Im starszy ten dokument, tym cenniejszy, także dlatego bo rzadszy.

2. Zleceniodawca powinien:

a) poszukać odpowiedniego, naukowo przygotowanego fachowca do przeprowadzenia konserwacji,

b) zweryfikować zleceniodawcę co do jego uczciwości: po prostu trzeba «zasięgnąć języka»,

c) zawrzeć z nim umowę o pracę i płacę. Całość przesłać do kurii do zatwierdzenia. Po uzyskaniu zgody spisać potwierdzenie przyjęcia obiektu do pracy i wpiąć wszystkie dokumenty do akt dotyczących majątku kościelnego. Bywa bowiem, że zleceniobiorca lub zleceniodawca umierają w międzyczasie i zabytki mogą bez jakiegokolwiek śladu w aktach przepaść bezpowrotnie na szkodę właściciela,

d) uzbroić się w cierpliwość: konserwacja to praca mozolna i długotrwała ‑ wymaga czasu i nie jest równorzędna z «odnowieniem»,

e) domagać się od konserwatora choćby skróconej dokumentacji, obejmującej krótki spis stanu zachowania i przeprowadzonych prac oraz fotografii przed, w czasie i po konserwacji obiektu; chwalebną rzeczą jest fotograficzne zarejestrowanie zmian w detalach kompozycyjnych.

3. Zleceniobiorca.

Winien wykazać się ukończeniem studiów specjalistycznych w dziedzinie konserwatorstwa (Ustawa z 15 lutego 1962 r.). W przeciwnym razie może grozić zleceniodawcy sankcja karna za nieumyślne zniszczenie zabytku, grożąca więzieniem do pięciu lat (wspomniana wyżej ustawa). A więc żaden plastyk nawet legitymujący się tytułem naukowym, żaden mistrz o przysłowiowych złotych rękach, żaden historyk sztuki, ale jedynie z prawdziwego zdarzenia konserwator zabytków sztuki. Obecnie to nowa gałąź nauki, a więc oddzielny fach znamionujący się znajomością technologii i technik malarskich w historii, patologii materiałów, chemii itp.

Konserwatorstwo ma coś z medycyny. Nie chodzi o tylko powierzchowne podobieństwo; leczenie chorującego pacjenta. Podobnie jak w medycynie właściwa diagnoza stanowi najistotniejszy punkt w całokształcie leczenia, tak w konserwacji właściwe rozpoznanie obiektu, jego struktury i jego patologicznych objawów gwarantuje utrzymanie go dla potomności.

Ale tu konieczne naukowe przygotowanie i dobra praktyka. Tym bardziej, że każdy «pacjent» jest inny.

4. Końcowa uwaga.

W pracy konserwatorskiej szukamy zawsze oryginału jako autentycznego świadectwa wiary i kultu ojców.

Wszelkie ponętne nawet i odpowiadające gustowi zleceniodawcy, ale późniejsze redakcje dzieła są fałszowaniem wspomnianego dokumentu.

II. SZCZEGÓŁOWE ZASADY

1. Obrazy malowane na desce do ok. II połowy XVI wieku.

a) Zabieg konserwatorski nie może krępować swobodnej pracy drewna jaka zachodzi pod wpływem zmian wilgotności powietrza. Wszelkie usztywnienia podobrazia na stałe grożą pęknięciem deski a więc destruktem dzieła.

b) Odwrocie deski (nie malowane) noszące zazwyczaj ślady narzędzia użytego do obróbki to także dokument kultury. Nie wolno go niszczyć lub zmieniać.

c) Obrazu na desce nie wolno mocować gwoźdźmi do ram ołtarza (por. 1 a).

2. Obrazy malowane na płótnie ‑ era nowożytna.

a) Dublowanie płótna, to znaczy podklejenie starego nowym jest zabiegiem drastycznym, a więc stosuje się go tylko wówczas, kiedy autentyczne płótno na skutek zmian patologicznych nie może być już w pełni nosicielem namalowanego dzieła.

b) Płótno podobrazia winno być dobrze napięte na krosna (drewniana prosta rama), które muszą być tak skonstruowane, aby przy pomocy umieszczonych w narożach klinów można było pożądane napięcie poprawić. Inaczej grożą w dolnych partiach wyłuszczenia warstwy malarskiej i destrukt.

3. Malarstwo ścienne.

Aczkolwiek pokolenie nasze ma swój kanon estetyczny zakładający prostotę i umiar i w myśl tegoż kanonu wystarczyłoby przy odnowieniu wnętrz kościelnych wydobyć i podkreślić wszystkie detale architektoniczne to znaczy ukazać myśl twórcy ‑ architekta, która również głosi chwałę Boga, to jednak zastać można starsze wnętrza kościelne wystrojone kompozycjami figuralnymi.

Polichromie pochodzące z obecnego wieku należałoby zachować pod warunkiem, że ich techniczny stan zachowania jest możliwy i autorem ich jest znaczące w kulturze nazwisko. Chodzi o zachowanie ciągłości kultury narodowej i mecenatu Kościoła.

Inaczej trzeba by poważnie się zastanowić, najlepiej w szerszym gronie również fachowców, czy warto topić grube sumy grosza społecznego by ratować i tak podniszczone a bardzo przeciętne dzieła.

W starych wnętrzach kościelnych mogą spoczywać pod warstwami pobiał, a nawet późniejszych tynków, bardzo cenne dla kultury stare polichromie, przykryte w ciągu wieków na skutek zmieniających się gustów estetycznych lub czasowego przejęcia kościoła przez innowierców (ziemie zachodnie). Nieraz przypadek sygnalizuje ich obecność. To są wartości historyczne warte odkrycia i łożenia na nie wkładów finansowych. Dla ich złagodzenia można prace odkrywcze rozłożyć na kilka lat i dzieło prowadzić etapami. Takim dziełom nie należy szczędzić uwagi ni środków finansowych. Sztuka polska jest dość uboga w tym względzie. Walnie przyczynił się do takiego stanu rzeczy półtorawieczny czas zaborów.

4. Rzeźby.

Rzeźby zwłaszcza związane z architekturą nadstaw ołtarzowych (retabula) najczęściej ulegały procesom «odnowienia». Często pod kilkoma przemalowaniami zacierającymi dokumentnie pierwotny wyraz, drzemią wysokiej klasy dzieła tak pod względem formy jak i strony kolorystycznej.

5. Nadstawy ołtarzowe (retabula), ambony, chrzcielnice itp. elementy wyposażenia.

Panująca moda na kolor kości słoniowej, który uchodził przez kilkadziesiąt lat za «kolor kościelny» przykryła autentyczne i po mistrzowsku wykonane polichromie wyposażenia. I ten dokument kultury należałoby po konserwatorsku odkryć i pozwolić dziełom pobożności przemówić pełną gamą oryginalnego, a nie wtórnego wystroju kolorystycznego.

6. Złocenia.

Stare złoto nieco przetarte jest dobrej jakości złotem dukatowym, ręcznie, a więc grubo klepanym. Nie zastąpi go żadna żółta folia aluminiowa która i tak mimo zabezpieczenia po kilku latach sczernieje.

Dlatego zaleca się starej pozłoty nie ruszać, a jedynie w rażących miejscach ubytki po mistrzowsku uzupełnić.

Zdarza się, że w rozpędach renowatorskich zdziera się nieco przetarte autentyczne złoto za tanią namiastkę.

Poważne tysiące wyrzuca się na śmietnik, a za drugie poważne tysiące nakłada się niemiecki Erzatz ‑ namiastkę. (Domowa próba na prawdziwość złota: odrobinę płatka uchwycić w szklane naczynie i zalać octem. Jeżeli po kilku godzinach przynajmniej płatek sczernieje, to wówczas nie złoto).

7. Obrazy kultowe.

Stare, kultowe obrazy posiadają nieraz (od XVII wieku począwszy) metalowe ozdoby, delikatnej roboty złotniczej. Jest to historyczne nawarstwianie kultu. Po poddaniu obiektu konserwacji należałoby ten dokument pobożności zainstalować tak, aby nie kaleczyć gwoźdźmi zabytku malarstwa. Byłoby to barbarzyństwo estetyczne.

8. Poważne problemy.

W przypadku wystąpienia podczas prac konserwatorskich poważnego problemu dotyczącego stanu zachowania odkrywanego zabytku należałoby zwołać komisję składającą się: ze zleceniodawcy, zleceniobiorcy, historyka sztuki i ewentualnie jeszcze jednego konserwatora celem przedyskutowania zagadnienia i wytyczenia linii dalszego postępowania konserwatorskiego. Odnosi się to szczególnie do obrazów kultowych.

Chociaż ewentualne kontrowersje u wiernych można zawsze zażegnać umiejętnym zadziałaniem duszpasterskim, np. na temat: jakie wielkie szczęście i łaska dla obecnego pokolenia, że Matka Boska pozwoliła odkryć swoje prawdziwe oblicze obmodlone poprzez setki lat przez naszych praojców. Oryginał jest zawsze pełen uroku, ponieważ «odnowiciel» nie wkładał w cudze dzieło tyle serca, co autor.

9. Argenteria kościelne (kielichy).

Stare, zabytkowe naczynia liturgiczne bywają sporządzone ze srebra, a następnie grubo złocone. Srebro pokrywa się z czasem, zwłaszcza, gdy rzadziej używane, czarną patyną tlenków i siarczków srebra.

Dla renowacji takich naczyń, wystarcza samemu przygotować ciepłą kąpiel mydlaną z dodatkiem denaturatu i przy pomocy miękkiej szmatki, a w reliefach przy pomocy bardzo miękkiej szczoteczki, można doskonale przywrócić takim zabytkom pierwotny blask i piękno.

Nie wolno takich naczyń pokrywać galwanicznie nowym złotem. Zabieg taki, nie daj Boże, często powtarzany, zakrywa zupełnie bardzo subtelną robotę cyzylerską i obiekt traci na wartości.

W rekonstrukcjach trzeba się posłużyć tylko dobrym fachowcem z tym, że trzeba zastrzec, aby ślady reperacji nie były widoczne od zewnątrz, oraz, by wszelkie lutowania były srebrne. Użycie cyny jest zbrodnią dla zabytku: po prostu niszczy go.

Współczesne naczynia liturgiczne sporządzane bywają z półszlachetnych metali. Tutaj starte srebrzenia czy złocenia musi wykonać fachowiec. Zwraca się uwagę, że barok lubował się w różnokolorowym brzmieniu wytworów złotniczych: srebro ze złotem. Ten wyraz artystyczny musi koniecznie być zachowany.

Obowiązek złocenia wnętrza czaszy kielicha sporządzonej z materiału oksydującego jest nadal utrzymany w przepisach posorbowanych (względy zdrowotne).

10. Paramenty kościelne.

Chociaż z ich nabyciem nie ma dziś specjalnych zmartwień i są one dostępne w cenie dla najskromniejszej społeczności, to może się zdarzyć, że trzeba uszkodzenie naprawić. Zawsze należy tkaninę naprawiać od lewej strony choćby podszyciem innej tkaniny dla wzmocnienia osłabionej części.

Nowe ściegi trzeba tak subtelnie przeprowadzić, aby z prawej strony tkaniny były omal niedostrzegalne.

Absolutnie nie do przyjęcia są ze względu na świętość liturgii metody naprawiania paramentów przez pokrywanie prawej strony tkaniny oraz haftów maszynowym ściegiem choćby nawet o wzorze rzekomo artystycznym (cerowanie).

Pomijając kwestię całkowitego zatarcia estetycznej wymowy często zabytkowej tkaniny, rodzi się pytanie, kto z przytomnych pokazałby się dzisiaj w tak «pocerowanej» części osobistej garderoby? A przecież chodzi tu o splendor służby Bożej.

Nie wolno przenosić starych haftów na nowe podłoże. Za koszta poniesione na ten niechwalebny dla zleceniodawcy zabieg, można sprawić nowy ornat.

Stare, zużyte paramenty oddać do muzeum. Nie niszczyć, nie palić. Są w nich zazwyczaj cenne, zabytkowe tkaniny, które tylko dlatego ocalały, że użyto ich do sporządzania szat liturgicznych.

11. Architektura.

Najczęściej uciążliwym mankamentem starych kościołów jest zawilgocenie wewnętrznych ścian przyziemia. Zjawisko to wywodzi się między innymi z braku poziomej izolacji w murach, nawarstwieniem poziomu gruntu w stosunku do stanu pierwotnego, kiedy budowla ongiś powstawała itp. Próby łatwiejszego odprowadzenia wód opadowych, modne w okresie międzywojennym, poprzez założenie na zewnątrz, wokół murów kościelnych ławy betonowej powiększyły z czasem patologiczne zjawisko. Beton uniemożliwiał wysychanie wody, która dostawała się pod płytę na zasadzie naczyń połączonych i wzmożoną ilością penetrowała do fundamentów i murów. Stąd z kolei na zasadzie prawa naczyń włoskowatych podnoszona wilgoć w zwielokrotnionej ilości robiła tym większe spustoszenie. Zakładanie we wnętrzu olejnych lamperii potęgowało sprawę.

Istnieją różne opracowane sposoby sanowania fatalnego stanu rzeczy. Są przy uczelniach specjalistyczne instytuty naukowe. Są wybitni specjaliści w tej dziedzinie.

Najprostszym i łatwo wykonalnym przez miejscowych fachowców jest następujący:

Usunąć wcześniejsze sposoby poprawy w postaci betonu na zewnątrz i oleju wewnątrz. Wokół murów na zewnątrz wykonać drenaż ze spadem odprowadzającym wodę daleko poza mury kościelne. Wewnątrz wykonać partiami częściową izolację poziomą: spoinę między warstwami cegieł tuż przy posadzce odkryć (wykuć) tak głęboko jak się tylko da (w ścianach gotyckich mur jest wewnątrz niejednolity ‑ cegły układane jako okładzina, a w środku bywają też kamienie zalane zaprawą).

Cement jest absolutnie w powyższych pracach niedopuszczalny; chłonie wodę, a trudno ją respiruje. Oto główne źródło jego niestosowności.

12. Cmentarze, drzewostan.

W zapale przeprowadzenia generalnych porządków usuwa się wszystko co stare i nadwerężone czasem. Niszczy się wówczas i stary drzewostan, posadzić na jego miejsce nowe drzewko «pod sznurek» ‑ estetycznie. Pomijając względy estetyczne ‑ krajobrazowe również bardzo cenne, stare drzewa stanowią w otoczeniu kościoła doskonały wiatrołom. I stąd niebezpieczne są takie porządki dla samego budynku kościelnego.

W ramach szukania miejsc na cmentarzu grzebalnym usuwa się stare, zaniedbane miejsca pochówku.

Ginie wówczas bezpośrednio wiele zabytkowych nagrobków nieraz o niepowtarzalnej wartości plastycznej. To jest także historia i danej miejscowości i parafii, którą to historię tak się drastycznie wykreśla. A gdzie szacunek dla miejsca wiecznego spoczynku, powszechny we wszystkich kulturach w każdej szerokości geograficznej? W wyjątkowych trudnych sytuacjach należałoby artystycznie zakomponowane nagrobki przynajmniej przenieść na dogodniejsze miejsce.

Problem natury estetycznej dzisiejszych betonowo‑lastrykowych nagrobków wydaje się być nierozwiązalny, a tak powszechny.


NORMY POSTĘPOWANIA

W SPRAWACH SZTUKI KOŚCIELNEJ

WYDANE PRZEZ KONFERENCJĘ EPISKOPATU POLSKI

(25 I 1973)



I

WSTĘP

W trosce o dawną i nową sztukę kościelną, która jest wyrazem twórczego i kulturalnego dorobku chrześcijaństwa, idąc po linii zarządzeń Stolicy Apostolskiej, zawartych szczególnie w Instrukcji «Litterae circulares» z 11 kwietnia 1971 r. oraz zgodnie z uchwałami Soboru Watykańskiego II i przepisami Kodeksu Prawa Kanonicznego (CIC), konferencja Episkopatu Polski ustala następujące normy postępowania w sprawach sztuki kościelnej, które zaczną obowiązywać od dnia 1 kwietnia 1973 r. na terenie całej Polski.


II

ZABYTKI SZTUKI I KULTURY

CHRZEŚCIJAŃSKIEJ

§ 1.

Duchowieństwo administrujące obiektami sztuki i kultury kościelnej niech pamięta, że zarządza własnością nie swoją, ale najwyższymi wartościami Bożymi i narodowymi, których całości i nienaruszalności winno strzec z największą troską i odpowiedzialnością przed Bogiem i Narodem.

§ 2.

Stosownie do kanonu 1281 § 1* Kodeksu Prawa Kanonicznego nie wolno sprzedawać, darować, zamieniać lub przenosić na inne miejsce obrazów cennych ze względu na kult religijny lub wartość artystyczną bez zezwolenia Stolicy Apostolskiej. Kwalifikacji wartości artystycznej przedmiotów dokonuje komisja.

§ 3.

Przedmioty cenne tzw. res preciosae pozostające w użytku Kościoła nie mogą być sprzedawane bez zgody Stolicy Apostolskiej. W razie kierowania takiego wniosku o sprzedaż ordynariusze winni dołączyć w tym względzie opinię diecezjalnej komisji do spraw sztuki.

§ 4.

Obiekty sztuki i przedmioty kultu znajdujące się w pomieszczeniach kościelnych lub w terenie powinny być zabezpieczone przed kradzieżami. Cenniejsze obiekty, pomieszczenia dzieł sztuki i skarbce muszą być zaopatrzone w odpowiedni system alarmowy.

§ 5.

Celem zabezpieczenia dzieł sztuki i zabytków kultury przed kradzieżami diecezjalne i zakonne referaty wypracują formy i sposoby ich inwentaryzacji oraz podadzą wzory dokumentacyjne służące sporządzeniu ich ewidencji. Wskazane jest ubezpieczenie ich od wypadków.

§ 6.

Rządcy parafii i kościołów przeprowadzą inwentaryzację przedmiotów kultu i zabytków oraz wyposażeń wnętrza kościołowi kaplic, obiektów kultury wszystkich pomieszczeń sakralnych oraz kapliczek terenu parafii. Spis taki winien zawierać opis obiektów i ich fotografie. Jeden egzemplarz spisu pozostaje u rządcy kościoła lub parafii, drugi zaś będzie przekazany do archiwum referatu do spraw sztuki, albo do muzeum diecezjalnego lub klasztornego.

§ 7.

Ordynariusz diecezji** sam lub przez swoich delegatów przeprowadza wizytacje obiektów sztuki i zabytków parafii oraz kościołów, sprawdza ich stan oraz zgodność z dokumentacją inwentaryzacyjną. Wskazanym jest, aby wizytacja pasterska była poprzedzona inspekcją przedstawicieli komisji celem przygotowania fachowych wniosków dla ordynariusza.

§ 8.

Rządca parafii lub kościoła odchodząc z zajmowanego stanowiska przekazuje swemu następcy wszystkie obiekty sztuki i zabytkowe przedmioty wraz z ich inwentarzem, a z aktu tego sporządza się specjalny protokół.

§ 9.

W razie zaginięcia zabytku, albo obiektu sztuki z terenu parafii lub przedmiotu wyposażenia kościelnego rządca parafii lub kościoła zgłasza natychmiast wypadek odpowiedniemu organowi milicji obywatelskiej***, kurii diecezjalnej i konserwatorowi wojewódzkiemu, jeśli chodzi o obiekty zabytkowe, figurujące w ewidencji konserwawatorskiej.

§ 10.

W razie potrzeby zabezpieczenia i konserwacji dzieł sztuki oraz zabytków rządca parafii omawia te sprawy z diecezjalnym referentem do spraw sztuki i ustala odpowiedni tok postępowania konserwatorskiego.

Stosownie do kanonu 1280**** Kodeksu Prawa Kanonicznego zezwolenia na konserwację i odnowienie obiektów cennych ze względu na zabytkowy charakter, walory artystyczne lub rangę kultową, udziela na piśmie ordynariusz diecezji*****, po zasięgnięciu opinii komisji do spraw sztuki, a w razie potrzeby również specjalnych znawców sztuki i konserwatorstwa.

§ 11.

Z toku postępowania konserwatorskiego sporządza się protokół z dokumentacją technologiczną i fotograficzną, którego jeden egzemplarz przekazuje się do kurii diecezjalnej, a drugi pozostaje w archiwum rządcy parafii lub kościoła. Podobnie postępuje się przy naprawach, rekonstrukcji i przeróbkach budowali zabytkowych oraz konserwacji dekoracji rzeźbiarskiej i malarskiej zabytkowych wnętrz kościelnych.

§ 12.

Wszystkie sprawy związane z konserwacją i adaptacjami architektury zabytkowej, konserwacją i odnowieniem jej dekoracji rzeźbiarskiej i malarskiej, wprowadzeniem do niej nowych wyposażeń plastycznych jak również konserwacją ruchomych dzieł sztuki zabytkowej rządca parafii albo kościoła uzgadnia z konserwatorem diecezjalnym.

§ 13.

W związku z odnową liturgiczną ze względu na specyficzne warunki kultu religijnego w Polsce postanawia się:

a) Celem dostosowania wnętrza zabytkowego do nowej liturgii nie można przyjmować jednej reguły dla różnych wnętrz. Każde musi być rozpatrywane i rozwiązywane indywidualnie. Każde wnętrze zabytkowe ma własne niepowtarzalne cechy charakterystyczne, które winny być zachowane.

b) Nowe elementy, meble itp. umieszczone dziś we wnętrzu zabytkowym mogą mieć charakter współczesny i nie powinny być podrabiane pod jakikolwiek styl zabytkowy, z wyjątkiem opartej na dokumentach rekonstrukcji. Powinny być jednak tak zaprojektowane, by w zestawieniu z istniejącymi już elementami tworzyły harmonijną całość. Dotyczy to także różnych napisów i tablic oraz okolicznościowych dekoracji.

§ 14.

Przy realizacji nowych projektów należy przestrzegać następujących wskazań:

a) Pracę projektowaną należy powierzać dobrym fachowcom.

b) Konieczna jest harmonijna współpraca inwestora i projektanta, oparta o racjonalny podział kompetencji i wzajemne zaufanie. Praca twórcza nie może być robiona «pod dyktando», jest bowiem głębokim przeżyciem indywidualnym.

c) Każdy dobry projekt zatwierdzony do realizacji musi być konsekwentnie doprowadzony do końca. Każdy kompromis zmienia projekt na gorsze. Tylko zrealizowanie całej kompozycji może dać dobre wyniki.

d) Inwestor w żadnym wypadku nie może sam dobrowolnie przerabiać zatwierdzonego projektu bez autora lub jego następcy.

e) Każdy projekt musi być zaakceptowany do realizacji przez diecezjalną komisję do spraw sztuki.

f) Radiofonia, oświetlenie i inne urządzenia techniczne związane z potrzebami nowej liturgii powinny być zainstalowane w sposób dyskretny, by nie kłóciły się z powagą miejsca. Na założenie i utrzymanie instalacji nagłaśniającej wewnątrz kościołów nie jest wymagane żadne pozwolenie władz państwowych.

§ 15.

Ze względu na rozwijający się ruch turystyczny należy:

a) dążyć do tego, by kościoły mogły być jak najdłużej otwarte w ciągu dnia,

b) przy wejściu do kościoła umieścić informację o parafii, kościele i jego wyposażeniu oparte na naukowych podstawach, oraz napis zabraniający zwiedzania podczas nabożeństw lub ustalający godziny zwiedzania,

c) obiekty ruchome tak umieścić i zabezpieczyć, by uchronić je przed kradzieżami,

d) we wnętrzu kościoła organizować dyskretny nadzór,

e) w razie potrzeby szkolić miejscowych przewodników dla zwiedzających i turystów.

§ 16.

Obiekty wycofane z bezpośredniego kultu lub dekoracji wnętrza kościelnego należy umieścić w osobnych i zabezpieczonych pomieszczeniach jako zaczątek kolekcji parafialnej lub klasztornej, albo oddać do muzeum diecezjalnego.


III

TWORZENIE NOWEJ SZTUKI

Świątynia ma być znakiem obecności Boga wśród ludzi. Plan i bryła kościoła powinny różnić się od architektury mieszkaniowej i użytkowej. Zgodnie z powyższą zasadą oraz odnową liturgiczną i z nową formą twórczości artystycznej i architektonicznej, zmieniły się kryteria estetyczne i sposób oddziaływania na wiernych.W tej sytuacji należy rozwijać nową twórczość dla celów sakralnych ze znajomością zagadnień teoretycznych i praktycznych dotyczących poczucia piękna, z troską i odpowiedzialnością za utrzymanie kontaktu ludu Bożego z Bogiem dzięki współczesnej sztuce.

§ 17.

Lokalizacja nowych kościołów powinna odpowiadać wymogom współczesnej urbanistyki, z uwzględnieniem planów zagospodarowania przestrzennego miasta lub osiedla. Powierzchnia placu pod kościół powinna być dostatecznie obszerna, aby pomieścić również budynki pomocnicze i gospodarcze (mieszkania, kancelaria, salki parafialne itp.). Uwzględniona musi być należyta komunikacja, uzbrojenie i możliwości urządzenia zieleńca wokoło kościoła, aby mogła odbywać się tam procesja lub inne nabożeństwa pod gołym niebem.

§ 18.

W obrębie budynku kościelnego należy przewidzieć pomieszczenie dla duszpasterstwa kościelnego, jak sale do nauki religii, salę do projekcji filmów, bibliotekę, archiwum oraz muzeum parafialne, kancelarię, urządzenia sanitarne itp. Pomieszczenia te należy w ten sposób wkomponować, aby odpowiadały wymogom stawianym lokalom przeznaczonym na pobyt ludzi. Nie powinny się jednak znajdować nad prezbiterium lub nad główną nawą kościoła.

§ 19.

Pomieszczenia użytkowe kościołów winny być zaopatrzone w niezbędne urządzenia wodno‑kanalizacyjne, ogrzewanie, wentylację, klimatyzację oraz energetyczne (siła, światło).

§ 20.

Nowe kościoły powinny być projektowane w ten sposób, by mogła w nich odbywać się służba Boża według najnowszych wymogów liturgii, które sprowadzają się do następujących:

1. Zgodność funkcji z liturgią (właściwe rozmieszczenie elementów we wnętrzu).

2. Rola dominująca ołtarza, a więc właściwe jego eksponowanie, by koncentrować uwagę wiernych. Tło ołtarza nie może rozpraszać uwagi wiernych ani ilością ani agresywnością zastosowanych kompozycją plastycznych. Wskazanym jest podkreślenie ołtarza krucyfiksem. Ambonę lub pulpit do głoszenia słowa Bożego, miejsce dla celebransa, asysty, ministrantów, chóru, recytującego lub śpiewającego teksty liturgiczne, należy umieścić w ten sposób, aby nabożeństwa mogły odbywać się według wymogów św. liturgii. Koło ołtarza można umieścić również instrument organowy i pulpit dla organisty.

3. Właściwe umieszczenie i dobre eksponowanie tabernakulum, które powinno się znajdować na osi i powyżej ołtarza.

§ 21.

Miejsca na odbywanie spowiedzi powinny być wkomponowane dyskretnie we wnętrzu kościoła, zapewniając niekrępujący i łatwy dostęp dla kapłana i wiernych. Wielkość ich ma być wystarczająca na ustawienie wygodnego konfesjonału.

§ 22.

Jeżeli w nowym wnętrzu ma być zastosowana polichromia powinna mieć ona logiczny i teologicznie poprawny program ikonograficzny. Znaki i symbole chrześcijańskie stosowane we wnętrzach kościelnych powinny być czytelne.

§ 23.

Celem prawidłowego przebiegu prac budowlanych i dekoracyjnych w odniesieniu zarówno do nowych jak i istniejących kościołów, aby uniknąć nieporozumień i daremnych wysiłków zaleca się rządcom kościołów, architektom i plastykom ustalenie wstępnych założeń projektowanych dla postulowanych inwestycji, remontów lub wystroju wnętrza z diecezjalną komisją do spraw sztuki. Dopiero w następnej kolejności sporządza się projekty wstępne według ogólnie przyjętych zasad fachowych dla danej dyscypliny technicznej lub artystycznej, którą łącznie z opisem orientacyjnym i wykazem kosztów należy składać komisji do akceptacji.

§ 24.

Po zatwierdzeniu przez ordynariusza można przystąpić do sporządzenia dokumentacji technicznej lub rysunków szczegółowych. Jedna kopia zatwierdzonej przez ordynariusza dokumentacji powinna być złożona do przechowania w archiwum komisji. Akceptowane projekty przewodniczący komisji przedstawia kurii diecezjalnej.

§ 25.

Prace architektoniczne i plastyczne realizuje się ściśle według zatwierdzonych przez ordynariusza projektów, z tym że dokumentacja robót budowlanych wymaga zatwierdzenia przez państwowe władze budowlane, a w odniesieniu do zabytków przez władze konserwatorskie. Nad zgodnością prowadzonych prac z ich projektami czuwa diecezjalna komisja do spraw sztuki, która też odbiera protokolarnie wykonanie zleconych prac przez architektów i plastyków. Zakres i sposób powierzania i odbierania robót budowlanych powinny być objęte specjalnymi umowami.

IV

ORGANIZACJA OPIEKI NAD SZTUKĄ

§ 26.

Konferencja Episkopatu Polski przejmując tradycję Kościoła katolickiego w Polsce, sprawuje opiekę nad dawną i nową sztuką kościelną, zachęcając do poszukiwań nowych form twórczych.

§ 27.

Konferencja Episkopatu Polski sprawuje ogólny nadzór i opiekę nad dawną i współczesną sztuką sakralną przez Komisję Episkopatu do Spraw Sztuki Kościelnej.

§ 28.

Przewodniczącego wymienionej Komisji mianuje Konferencja Episkopatu. Członków Komisji, na wniosek przewodniczącego, mianuje Konferencja Episkopatu spośród osób duchownych i świeckich, wybitnych znawców sztuki i zabytkoznawstwa, architektów i artystów, plastyków i innych specjalistów.

§ 29

Komisja Episkopatu do Spraw Sztuki Kościelnej posiada swego sekretarza, który prowadzi biuro z dokumentacją działalności Komisji.

§ 30.

Do szczegółowych zadań Komisji należy:

a) opieka nad zabytkami oraz czuwanie nad rozwojem współczesnej sztuki kościelnej,

b) synchronizowanie dałaności naukowo badawczej zabytkoznawczej oraz wydawniczej wyższych czelni katolickich zajmujących się problematyką sztuki kościelnej,

c) utrzymanie kontaktów z państwowymi władzami zajmującymi się ochroną zabytków i współczesną twórczością architektoniczną oraz artystyczną,

d) służenie pomocą i konsultacjami w sprawie organizacji oraz funkcjonowania muzeów i zabytków sztuki kościelnej,

e) postulowania programów nauczania w seminariach duchownych dotyczących sztuki kościelnej i ochrony zabytków,

f) organizowanie kursów, konferencji naukowych i szkoleniowych dla duchowieństwa i osób świeckich reprezentujących diecezje i prowincje zakonne w Polsce,

g) proponowanie sposobów dokształcania księży, zakonnic i osób świeckich w zakresie chrześcijańskiej kultury artystycznej,

h) tworzenie punktów informacyjnych dla duchowieństwa o pracowniach architektów, artystów, plastyków, konserwatorów i innych specjalistów,

i) opracowanie wytycznych i norm dla produkcji dewocjonaliów.

§ 31.

Komisja Episkopatu poda swój regulamin, zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu.

§ 32.

W poszczególnych diecezjach nadrzędną władzę nad sztuką kościelną sprawuje miejscowy ordynariusz, który zgodnie z przepisami kościelnymi i ustaleniami Konferencji Episkopatu decyzje swoje opiera na opinii Komisji do Spraw Sztuki.

§ 33.

Organem wykonawczym ordynariusza w zakresie sztuki i ochrony zabytków i ważniejszych zagadnień architektonicznych jest referat do spraw sztuki, na czele którego stoi konserwator diecezjalny, którym powinien być specjalista, dysponujący fachową wiedzą i doświadczeniem w sprawach sztuki. Konserwator diecezjalny jest równocześnie przewodniczącym diecezjalnej komisji do spraw sztuki kościelnej.

§ 34.

Poszczególne diecezje oraz prowincje zakonów i zgromadzeń męskich posiadają diecezjalne lub zakonne komisje do spraw sztuki kościelnej, które w ramach swoich kompetencji sprawują pieczę nad sztuką i kościelnymi zabytkami do nich należącymi.

§ 35.

Członków komisji diecezjalnych lub zakonnych dobiera się podobnie jak w Komisji Episkopatu spośród znawców sztuki, architektów, artystów i duchowieństwa parafialnego czy zakonnego.

§ 36.

Do szczególnych obowiązków komisji diecezjalnych do spraw sztuki kościelnej należy:

a) opiniowanie projektów budowy nowych kościołów oraz innych budynków kościelnych,

b) opiniowanie projektów przebudowy kościołów oraz przebudowy kościelnych budynków zabytkowych i innych,

c) opiniowanie projektów polichromii, przedmiotów kultu oraz wystroju wnętrza kościelnego,

d)opiniowanie projektów przeróbek wnętrza kościelnego, konserwacja polichromii, przedmiotów kultu religijnego itp.,

e) opiniowanie projektów organów dzwonów kościelnych, instrumentów muzycznych oraz aparatury technicznej dla celów liturgicznych i dydaktycznych,

f) opiniowanie zamierzeń z zakresu instalacji ogrzewania, oświetlenia i akustyki,

g) opiniowanie organizacji i konserwacji cmentarzy i ich nagrobków oraz kapliczek, krzyży i figur przydrożnych,

h) opiniowanie projektów przedmiotów dewocyjnych,

i) udzielanie konsultacji rządcom kościołów, architektom i plastykom,

j) organizowanie kursów i spotkań dyskusyjnych dla rządców kościołów, architektów i plastyków.

§ 37.

Komisja przeprowadza kontrolę prac budowlanych i artystycznych i ich zgodność z zatwierdzonymi planami oraz dokonuje odbioru przeprowadzonych prac.

§ 38.

Komisja organizuje w terenie opiekę nad sztuką przy pomocy kościelnych komitetów społecznych oraz wyznacza do tych celów księży opiekunów rejonowych lub dekanalnych.

§ 39.

Komisje do spraw sztuki kościelnej prowincji zakonów lub zgromadzeń posiadają uprawnienia komisji diecezjalnych, za wyjątkiem spraw należących z prawa ogólnego lub partykularnego do kompetencji miejscowego ordynariusza diecezji*. W takim wypadku sprawy te załatwia diecezjalna komisja do spraw sztuki kościelnej.

§ 40.

Komisje do spraw sztuki kościelnej działają na podstawie regulaminu zatwierdzonego przez ordynariusza.

V

FUNKCJA DUSZPASTERSKA

SZTUKI KOŚCIELNEJ

§ 41.

Żyjemy w czasach obrazu i nie powinien Kościół pozbawiać się tak potężnego środka oddziaływania jakim są sztuki plastyczne, stąd duszpasterze powinni pamiętać, że sztuki plastyczne wypowiadają głębokie treści nauki kościelnej.

§ 42.

Nowoczesna metoda dydaktyczna operująca obrazem i pomocami wizualnymi, postuluje posługiwanie się reprodukcjami, przeźroczami i filmem przy podawaniu określeń i definicji religijnych. Do tego rodzaju homiletycznych i katechetycznych celów służy przede wszystkim głęboka treść i uszlachetniające oddziaływanie nauki.

§ 43.

Pogłębiona znajomość przeszłości Polski i jej kultury oraz rodzimego środowiska przez sztukę, wymaga przywiązania do religijnych tradycji i pobożności.

§ 44.

Ordynariusze diecezji** będą starać się o odpowiednie kształcenie alumnów seminariów duchownych i kształcenie księży z zakresu sztuki, także regionalnej, oraz o rozwój kwalifikacji i wiedzy o sztuce przez:

a) wysyłanie na wyższe studia historii sztuki kapłanów wykazujących specjalne uzdolnienia i zainteresowania sztuką kościelną tak, by żadna diecezja nie była pozbawiona księży wykształconych w zakresie sztuki i zabytkoznawstwa,

b) popieranie studiów i prac naukowych z zakresu historii sztuki i zabytkoznawstwa prowadzonych przez kapłanów diecezjalnych,

c) wprowadzenie do egzaminów proboszczowskich tez z zakresu historii sztuki, jej organizacji i zabytkoznawstwa oraz elementarnych wiadomości z zakresu budownictwa i podstaw ustawodawstwa budowlanego,

d) uwzględnienie tematyki zabytkoznawczej i artystyczno‑budowlanej w diecezjalnych i regionalnych konferencjach księży,

e) zalecanie duszpasterzom studiowania publikacji naukowych i krajoznawczych, traktujących o obiektach sztuki znajdujących się lub pochodzących z terenu ich parafii.

§ 45.

Duchowieństwo diecezjalne i zakonne będzie ułatwiać sporządzanie dokumentacji, organizowanie prac naukowo-badawczych prowadzonych przez wyższe uczelnie, instytucje naukowe i zabytkoznawcze oraz przez poszczególne osoby. Sposób prowadzenia tego rodzaju zorganizowanych prac ustala rządca kościoła z diecezjalną komisją do spraw sztuki. Rządca kościoła winien otrzymać egzemplarz tego rodzaju prac dokumentacyjnych i fotograficznych, lub tekst rozprawy naukowej traktującej o obiekcie sztuki pozostającym w jego zarządzie.

§ 46.

Referaty duszpasterskie i katechetyczne wypracują przy pomocy diecezjalnej komisji do spraw sztuki instrukcje oraz przygotują materiały z reprodukcjami, przeźroczami i filmami o sztuce, zwłaszcza o sztuce i architekturze polskiej, do użytku katechetycznego i popularyzacyjnego.

§ 47.

Duszpasterze niech pouczają wiernych i zachęcają do wzmożonej troski o dzieła sztuki, szczególnie miejscowej produkcji ludowej, znajdującej się w domach, na ich realnościach i gruntach. Na terenie parafii można wyznaczyć komitety społeczne lub poszczególne osoby do sprawowania opieki nad miejscowymi zabytkami sztuki i kultury.

§ 48.

Nade wszystko zaś niech duszpasterze i wierni nabierają wewnętrznego przekonania i umiłowania obiektów sztuki i różnego rodzaju zabytków, które pozwalają im znaleźć właściwy sposób ochrony i wspomagania nowej twórczości artystycznej dla utrzymania polskiej tradycji ojczystej na użytek kultu religijnego i chwały Bożej.





ZABYTKOWY CMENTARZ

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA CMENTARZA PARAFIALNEGO






W celu umożliwienia oddania należytej czci zmarłym oraz zapewnienia porządku i utrzymania właściwego stanu estetycznego cmentarza parafialnego w Kurowie W. prosi się osoby przebywające na terenie cmentarza o właściwą troskę o cmentarz wraz z jej urządzeniami oraz zaleca się stosowanie niniejszego regulaminu.

§ 1.


1. Właścicielem cmentarza jest Parafia Rzymskokatolicka św. Jana Chrzciciela w Kurowie W.


2. W imieniu Parafii nadzór nad cmentarzem sprawuje Proboszcz i Rada parafialna.


§ 2.

1. Cmentarz jest czynny w okresie od 01 kwietnia do 30 września od godz. 7.00 do 22.00, a w pozostałych miesiącach od godz. 7.00 do zmierzchu nie dotyczy 31 października, 01 i 02 listopada. Przebywanie na cmentarzu poza godzinami jego otwarcia jest zabronione.

2. Na cmentarzu dopuszcza się mogiły:

· ziemne zwykłe pojedyncze,

· ziemne pogłębione rodzinne,

· nagrobki grobowce,

· groby urnowe (ziemne, murowane),

3. Usytuowanie grobu musi być zgodne z planem zagospodarowania cmentarza, opracowanym przez Radę i zatwierdzone przez Ks. Proboszcza.

4. Uroczystości pogrzebowe odbywają się w terminie ustalonym przez Ks. Proboszcza.

§ 3.

1. Na cmentarzu pobiera się opłaty cmentarne ustalone przez Radę

i zatwierdzone przez Ks. Proboszcza.

§ 4.

1. Grób ziemny nie może być użyty do ponownego pochowania przed upływem 20 lat (nie dotyczy grobów rodzinnych głębinowych).

2. Dysponentem miejsca w grobie murowanym jest osoba, która poniosła nakłady na jego wybudowanie i uiściła należne opłaty cmentarne.


3. Pochowanie innej osoby w istniejącym grobie ziemnym, bądź murowanym dokonuje się po uzyskaniu akceptacji Rady Parafialnej.

§ 5.

1. Ekshumacja zwłok lub szczątków może być dokonywana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok oraz prokuratury lub sądu i za zgodą Powiatowego Inspektora Sanitarnego w obowiązującym ustawowym terminie.

2. Ekshumacja zwłok i szczątków jest dopuszczalna w okresie od 16 października do 15 kwietnia, we wczesnych godzinach rannych z zachowaniem wymagań sanitarnych w tym zakresie. Dopuszcza się przeprowadzenie ekshumacji poza ww. terminem za zgodą Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

3. Zwłoki osób zmarłych na chorobę zakaźną nie mogą być ekshumowane, przed upływem 2 lat (nie dotyczy wykonywania postanowień prokuratury i sądu).

4. Miejsce po ekshumacji pozostaje do dyspozycji Zarządcy cmentarza a uporządkowane przez firmę wykonującą zlecenie osób zainteresowanych

5. Ekshumację wykonują wyspecjalizowane firmy pogrzebowe po dokonaniu wymaganych uzgodnień na piśmie w biurze parafialnym.

§ 6.

1. Przyjęcie zwłok, prochów i szczątków do pochowania następuje po przedstawieniu przez osobę zainteresowaną bądź upoważnioną firmę pogrzebową oryginałów wymaganych dokumentów tj.:

a) karty zgonu do celów pochowania zarejestrowanej we właściwym Urzędzie Stanu Cywilnego,

b) uwierzytelnionego tłumaczenia aktu zgonu, jeśli zgon nastąpił poza granicami kraju łącznie z zaświadczeniem, że przyczyną zgonu nie była choroba zakaźna,

c) w przypadku, w którym zachodzi uzasadnione podejrzenie, że przyczyną zgonu było przestępstwo zgoda właściwego prokuratora,

d) zaświadczenia o dokonanych opłatach za potwierdzających prawo do grobu ziemnego bądź murowanego wraz z pisemną zgodą innych zainteresowanych osób,

e) w przypadku, pochówku prochów w urnie świadectwo kremacji, jeśli kremacja nastąpiła poza granicami kraju oryginał uwierzytelnionego tłumaczenia,

f) zgoda Powiatowego Inspektora Sanitarnego na ekshumację,

g) upoważnienie firmy pogrzebowej do reprezentowania rodziny zmarłego i prowadzenia czynności na jej rachunek.

2. Przyjęcie zwłok, prochów i szczątków do kościoła następuje tylko w oznaczonej trumnie lub urnie.

3. Proboszcz ma prawo do kontroli dokumentu uwierzytelniającego prowadzenie firmy pogrzebowej lub zatrudnienia w niej osób wykonujących prace na cmentarzu.

4. Parafia nie ponosi odpowiedzialności cywilnej za pracowników innych firm prowadzących roboty na cmentarzu.

5. Parafia nie odpowiada za szkody na grobach powstałe na skutek klęsk żywiołowych, kradzieży i aktów wandalizmu oraz za rzeczy pozostawione bez nadzoru.

§ 7.

1. Na terenie cmentarza zakazuje się:

· zakłócania ciszy, porządku i powagi miejsca,

· przebywania dzieci w wieku przedszkolnym bez opieki,

· picia alkoholu i przebywania osób w stanie nietrzeźwym,

· palenia papierosów,

· żebractwa,

· wysypywania śmieci poza miejscami wyznaczonymi,

· jazdy pojazdami jednośladowymi,

· prowadzenia akwizycji, umieszczania reklam i rozkładania wizytówek.

2. Na terenie cmentarza zakazuje się bez wyrażenia zgody Rady:

· prac kamieniarskich i budowlanych,

· ustawiania, przestawiania i wynoszenia z cmentarza jego urządzeń,

· ustawiania ławek, płotków, chodniczków, itp. utrudniających komunikację i ruch osób odwiedzających cmentarz,

· wjazd pojazdem mechanicznym,

· sadzenia oraz usuwania drzew i krzewów, niszczenia elementów wystroju np. elementów nagrobków, płotów, infrastruktury cmentarza i malowania murów,

· zbierania wszelkiego rodzaju roślin.

§ 8.

Nadzór nad funkcjonowaniem i przestrzeganiem niniejszego Regulaminu funkcjonowania cmentarza parafialnego w Kurowie W. sprawuje Rada Parafialna.

§ 9.

Zalecenia Konserwatora

Należy usunąć posusz oraz złamane i nadłamane gałęzie i uzupełniać zieleń wzdłuż mrów. Oczyszczać z roślinności bez ingerencji w system korzeniowy. Nie należy stawiać niskich płotków i wykonywać nawierzchni przy grobnych. Przy grobach nie nasadzać nowych drzew i krzewów.


1. Regulamin podlega ogłoszeniu przez podanie do publicznej wiadomości, w sposób zwyczajowo przyjęty tj. wywieszenie na tablicy ogłoszeń przy kościele lub w internecie.